रामेश्वर- भारतातील चारीधाम यात्रेतील हे एक धाम द्क्षिन्द्वार. बारा ज्योतीर्लीन्गातील हे एक क्षेत्र. तीर्थयात्रेचा विषय निघाला कि सहजच तोंडातून शब्द बाहेर पडतात काशी-रामेश्वर. वास्तविक काशी उत्तरेत, तर रामेश्वर दक्षिणेत. दोन्ही क्षेत्रांमध्ये शेकडो किलोमीटरचे अंतर. पण काशीची गंगा नेऊन रामेश्वराला स्नान घालायचे आणि रामेश्वर सागरातील सेतू म्हणजे वाळू काशीला नेऊन गंगार्पण करायची हि भारतीयांची प्राचीन काळपासून आजतागायत चालत आलेली पुण्या परंपरा.
रामेश्वरामध्ये रामतीर्थ, हनुमानतीर्थ, सीतातीर्थ, लक्ष्मनतीर्थ, माधवतीर्थ, नीलतीर्थ वगैरे अठ्ठावीस तीर्थे आहेत.
रामेश्वर मंदिराभोवती भव्य तट असून एक हजार मीटर लांब व आठशे मीटर रुंद एवढे मोठे हे मंदिर आहे. चार द्वारे त्याला आहेत. प्रत्येक द्वारावर गोपूर आहे. त्यांच्यावर देवतांच्या मूर्ती कोरलेल्या आहेत. रामेश्वराच्या पिंडीसमोर भव्य नंदी असून नजीकच सोन्याच्या पत्र्याने मढविलेला गरुडस्तंभ आहे.
पार्वती, गणपती, नंदिकेश्वर, श्रीराम, कार्तिकस्वामी वगैरेंची येथे मंदिरे आहेत. रामनाद येथील सेतुवती या राजघराण्यातील वंशजांनी हे मंदिर बांधलेले आहे. दर शुक्रवारी येथे पार्वतीची पालखी निघत असते. बाराही महिने भाविकांची गर्दी असते.
